name="google-site-verification" content="XXXXXX" /> संस्कृत,vvi question, for 2025,अनुच्छेद (7 अंक)(उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः। न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगा:।)By SUJEET SIR,9709622037, ARARIA, BIHAR. सीधे मुख्य सामग्री पर जाएं

प्रदर्शित

उत्प्रेक्षा अलङ्कार क्या है? परिभाषा, पहचान, उदाहरण और महत्वपूर्ण MCQ | संस्कृत अलङ्कार

उत्प्रेक्षा अलङ्कार उत्प्रेक्षा अलङ्कार की परिभाषा जहाँ किसी वस्तु या व्यक्ति में किसी दूसरी वस्तु या व्यक्ति की सम्भावना अथवा कल्पना की जाती है, वहाँ उत्प्रेक्षा अलङ्कार होता है। उत्प्रेक्षा अलङ्कार की पहचान उत्प्रेक्षा में प्रायः इव, मन्ये, शङ्के, नूनम्, प्रायः आदि शब्दों का प्रयोग मिलता है। सरल ट्रिक उपमा = समानता उत्प्रेक्षा = सम्भावना या कल्पना यदि वाक्य में “मानो”, “ऐसा लगता है”, “शायद ऐसा हो” जैसी कल्पना का भाव हो, तो उत्प्रेक्षा अलङ्कार होने की सम्भावना रहती है। उदाहरण मुखं चन्द्र इव मन्ये। अर्थ—मैं मुख को मानो चन्द्रमा ही समझता हूँ। यहाँ मुख में चन्द्रमा की कल्पना की गई है, इसलिए उत्प्रेक्षा अलङ्कार है। महत्वपूर्ण प्रश्न “लोको नियम्यत इवात्मदशान्तरेषु” पद्यांश में कौन-सा अलङ्कार है? (A) उत्प्रेक्षा (B) उपमा (C) अर्थान्तरन्यास (D) रूपक उत्तर — (A) उत्प्रेक्षा उत्प्रेक्षा अलङ्कार – 20 महत्वपूर्ण MCQ 1. उत्प्रेक्षा अलङ्कार में मुख्यतः किसकी प्रधानता होती है? (A) समानता (B) सम्भावना या कल्पना (C) विरोध (D) अतिशयोक्ति उत्तर: (B) सम्भावना या कल्पना 2. उत्प्रेक्षा अलङ्कार में प्रायः ...

संस्कृत,vvi question, for 2025,अनुच्छेद (7 अंक)(उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः। न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगा:।)By SUJEET SIR,9709622037, ARARIA, BIHAR.

अनुच्छेद (7 अंक)

1. कवि प्रियः

मम प्रियः कविः कालिदासः अस्ति। कालिदासः भारतस्यः श्रेष्ठ कविः अस्ति।




कालिदास : प्राचीनकाली राष्ट्रकवि अस्ति। सः कविकुलशिरोमणिः अस्ति। रघुवंशम, मेघदूतम, च अभिज्ञान शाकुंतलम कालिदासस्य प्रसिद्ध: रचनाः शांति तेषु द्वे महाकाव्ये (रघुवंशम, कुमार संभवं) च स्तुतः।

कालिदासः महाराज विक्रमादित्यस्य साभाकविः आसीत्।







2. मम ग्रामः


मम ग्रामस्य नाम अस्ति। मम ग्राम: निर्मल: निर्मल: च अस्ति। ग्रामं परितः किसानाणां क्षेत्राणि सन्ति। अस्मिन् ग्रामे अनेक जातिनां जना: वसन्ति। अत्र एकः प्राथमिक विद्यालयः अपि अस्ति। ग्रामे एकः विशालः भगवदः अस्तिमह्यं मम ग्रामः अतिव रोचते।








3.हिमालय


हिमालयः पर्वतेषुः श्रेष्ठः अस्तियाअयं पर्वतः भारतस्य उत्तरदिशायां स्थितः अस्ति। पर्वतानां राजा हिमालय पर्वतः अस्ति। हिमलात् अन्याः नाद्यः निस्सारन्ति। तेषु गंगा अपि अस्ति। अस्मात् भावः एव उन्नतः सुमाः सन्ति। अयं पर्वतः अस्माकं रक्षकः अप्ति अस्ति।







4. अस्माकं / मम विद्यालयः



अस्माकं विद्यालयस्य नाम'। विद्यालयः अस्ति। मम विद्यालय : एक : आदर्श : विद्यालय : अस्ति। मम विद्यालये विंशतिः शिक्षाः शांतिः। विद्यालये एकम पुस्कालय: अस्ति। विद्द्यालये साक्षात् गुरु: शिष्यप्रियाः सन्ति। विद्यालयस्य परित वृक्षानि सन्ति। मह्यम् मम विद्यालय अतीव रोचते।








5. वर्षाऋतुः



वर्षाऋतुराज्ञी कथ्यते। एषः कालः सर्वेभ्यः सुखकर भवति। अस्मिन काले सैनिक: अतिव आकर्षक भवति। वर्षाकाले सर्वदा आकाशे मेघा: भवन्ति। पर्यावरणं हरितमयं भवति। मेघं दृष्ट्वा मधुराः नृत्यति। मह्यम् वर्षाऋतु: अतिव रोचते।






6. दीपावली:

[2

दीपावलीः एकः धार्मिक उत्सवः अस्ति। दीपावलीः प्रकाशस्य उत्सवः अस्ति। अयं उत्सवः कार्तिकमासस्य भवति। जनाः स्वगृहान् 3/4 कुर्वन्ति। अस्मिन् दिने सर्वे जनाः प्रसन्नाः भवन्ति। गृहे-गृहे मिष्ठान.... नर्माण भवति। सर्वे लक्ष्मीपूजनं कुर्वन्ति।







7. वैश्विक महामारी कोरोना



कोरोना वायरसः एकः विश्वव्यापी संक्रामक रोगः अस्ति। अस्य उत्पति चीनदेशस्य वुहान नगरात् अभवत्। विश्वस्य सर्वाः राष्ट्राः कोरोना नामक संक्रामक रोगेण प्रभाविताः सन्ति। अस्माकं भारतदेश अपि कोरोना संक्रमनेन रोगग्रस्त: अस्ति। वर्त्तमाने अस्य रोगस्य रोगद्रव्येनं (वैक्सीन) सर्वत्र उपलब्धः अस्ति। कोरोना संक्रमण सुरक्षायै गृहे तिष्ठम् अति उत्तमम् अस्ति। कोरोना रोगात् सुरक्षां सर्वेषां जनानां सहायतां अत्यावश्यकम् अस्ति।









8. होलिकोत्सवः


होलिकोत्सवः सर्वजनानां प्रियः उत्सवः अस्ति। होलिकोत्सवः फाल्गुनमासस्य पूर्णिमायां मन्यते। होलिकोत्सवः भारतस्य प्रसिद्ध उत्सवः अस्तिया अस्मिन दिने सर्वे जनाः प्रसन्ना भवन्ति। जना एकान्तम वर्णं (रंग) प्रक्षिपन्ति। जना: मिष्ठानं वितरन्ति। मह्यम् होलिकोत्सवः अतिव रोचते।

टिप्पणियाँ